අවාසනාවන්ත දුම්රිය අනතුරු වගේම සියදිවි නසාගැනීම් කිහිපයක්ම හේතුවෙන් දුම්රිය අද පුවත් මවන ප්රධාන මාතෘකාවක් බවට පත් වෙලා. ලොකු කුඩා අපි හැමෝම ඇලුම් කරන දුම්රියේ එදා මෙදා නොකී නොඇසූ කතා බොහොමයි.
ක්රි.ව. 1858 අගෝස්තු 03 වෙනිදා තමයි කොළඹ - මහනුවර දුම්රිය මග වෙනුවෙන් ප්රථම මංගල පස්පිඩැල්ල කැපෙන්නෙ. 1864 ආරම්භ වෙද්දි, ගැල් යුගය අවසන් කරගෙන ප්රථම දුම්රිය එන්ජිම මෙරටට ගොඩ බානව. 1864 දෙසැම්බර් 27 වෙනිදා තමා කොළඹ ඉදන් අඹේපුස්සට ප්රථම දුම්රිය ගමන සිද්ද වෙලා තියෙන්නේ,
එතන නොකී කතාව තමයි, මේ ගමනට බෙල්ජියමේ සිහසුනේ උරුමක්කාරය වුණ බ්රබන්ට් හි ආදිපාද තුමා මේ ගමනට එකතු වෙලා තියෙනව.
විශේෂත්වය වේයන්ගොඩ දුම්රිය ස්ථානය දක්වා දුම්රිය පදවල තියෙන්නෙත් මේ ආදිපාද තුමා විසින්මයි.
සුදු අධිරාජ්යයවාදීන් දුම්රිය මාර්ග ඉදිකලේ මේ රටේ මිනිස්සු ගැන හිතල නම් නෙවෙයි ඔවුන්ගේ ප්රධානම අරමුණ වුණේ ඔවුන්ගෙ වාණිජ අරමුණු වෙනුවෙන් මේ මාර්ගය යොදාගන්න එක. ඒ කොහොම වුණත් අද දුම්රිය අත්යාවශ්යම පොදු ප්රවාහන සේවකක් බවට පත් වෙලා තියෙනව.
